Kapsuła czasu pod dawnym kościołem ewangelickim…

W dniu 12 sierpnia 1858 roku w Rumi odbyło się uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego w fundamenty budowanego wówczas kościoła ewangelickiego. W zbiorach Biblioteki Narodowej znajduje się unikalna relacja z tego wydarzenia zatytułowana „Die neue evangelische Gemeinde und die am 12. August 1858 stattgefundene feierliche Grundsteinlegung zu einer neuen evangelischen Kirche im Rahmel (Kreis Neustadt, Westpr.)”*.…

Woda z Janowa, czyli historia głównego przedwojennego ujęcia wody dla Gdyni w Janowie

Gwałtowny rozwój Gdyni w okresie międzywojennym miał ogromny wpływ na okoliczne miejscowości – także na Rumię-Zagórze i pobliskie Janowo. Ta ostatnia osada, dzisiaj duża dzielnica mieszkalna naszego miasta, już przed wojną pełniła ważną funkcję gospodarczą. Miasto z morza i marzeń Przedwojenna Gdynia rozrastała się w niesamowitym tempie. Do końca lat trzydziestych w mieście wybudowano ponad…

“Tu poznaliśmy piekło” – obrona Białej Rzeki przez Wejherowską Ochotniczą Kompanię Harcerską (8 września 1939 r.)

„A więc wojna!” – taki komunikat można było usłyszeć rankiem 1 września 1939 roku w rozgłośni Polskiego Radia. W pierwszych dniach konfliktu Rumia broniła się przede wszystkim przed atakami Luftwaffe. Wojna lądowa dotarła do dzisiejszych granic naszego miasta dopiero 9 września. Tego dnia w obronie Białej Rzeki stanęła młodzież z Wejherowskiej Ochotniczej Kompanii Harcerskiej.  Preludium…

Komu dzwoni rumski dzwon?

Wieża najstarszej czynnej świątyni w Rumi, czyli kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, skrywa cztery dzwony. Wśród nich dwa są szczególnie cenne, podchodzą bowiem z 1790 i 1820 roku. Przed II wojną światową rumska fara szczyciła się jednak znacznie starszym dzwonem, który odlany został około 1530 roku. „Straszna wojna mnie zniszczyła…” Obecnie w grupie dzwonów znajdujących…

Cesarzowa Augusta Wiktoria w Rumi-Zagórzu

W jednym z numerów Rumskich Nowin* opisywałem historię kamienia Wilhelma, pomnika zlokalizowanego w zagórskich lasach. Badając zagadkę tajemniczego monumentu, udało się ustalić, że upamiętniał on stulecie urodzin cesarza Wilhelma I, a nie – jak dotychczas sądzono – wizytę w Rumi jego wnuka, cesarza Wilhelma II. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można przypuszczać, że żaden z cesarzy…

Tajemnica kamienia Wilhelma

Przy leśnej drodze łączącej Rumię ze Zbychowem, około dwóch kilometrów na południe od Góry Markowca, znajduje się tajemniczy pomnik w kształcie głazu ze śladem po żeliwnej tablicy, wielokrotnie opisywany na łamach lokalnej prasy – także w niniejszej rubryce*. Dotychczas istniało kilka teorii na temat jego dziejów. Dzięki przeprowadzonym w ostatnich miesiącach badaniom udało się ustalić…

Rumia na mapie turystycznej z 1915 r.

W 1915 roku nakładem gdańskiej księgarni Kafemanna wydano mapę turystyczną okolic Gdyni, Chyloni, Witomina i Oksywia. Jej zachodni skraj objął także tereny dzisiejszej Rumi, ujawniając interesujące informacje o naszym regionie w „czasach pruskich”. Kurort Zagórze, czyli ścieżki i wieża widokowa Najwięcej informacji przedwojenna mapa dostarcza na temat Zagórza („Sagorsch”*). Na początku XX wieku była to…

Amerykanie bombardują lotnisko w okupowanej Rumi – akcja lotnicza z 6 sierpnia 1944 roku

Podczas II wojny światowej okupowana Rumia nazywana była „zapleczem Luftwaffe”. Na terenie dzisiejszego miasta znajdowały się fabryki produkujące części do niemieckich samolotów oraz lotnisko wojskowe. Wkrótce obiekty te stały się celem bombardowań alianckich. W pierwszych latach wojny administracja niemiecka okupująca Rumię nie była narażona na szersze działania wojenne. Zmieniło się to w 1943 roku. Wówczas…

Historia nieistniejącej XVIII-wiecznej Kapliczki Przebendowskich w Zagórzu

Przy zbiegu ulic Sobieskiego i Kombatantów, w miejscu, w którym obecnie znajduje się bezobsługowa stacja benzynowa, przez niemal dwa wieki istniała niewielka kaplica wybudowana po 1748 roku przez Piotra Jerzego Przebendowskiego. Piotr Jerzy Przebendowski herbu własnego urodził się w 1674 roku, zmarł w roku 1755. W czasie swojego życia pełnił rozliczne funkcje publiczne na terenie…

Jakie artefakty odnaleziono na starożytnym rumskim cmentarzysku kultury oksywskiej?

Naczynia, biżuteria, broń, narzędzia, przedmioty codziennego użytku – podczas badań archeologicznych prowadzonych w latach 50 i 60 w obrębie cmentarzyska kultury oksywskiej archeolodzy odnaleźli setki artefaktów o znacznej wartości. Cmentarzysko sprzed wieków Okolice Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, co kilkakrotnie podkreślałem na łamach Rumskich Nowin, są przestrzenią wyjątkową dla dziejów naszego miasta. Dwa tysiące lat…